خطای DNS Server Not Responding: 13 راه حل برای رفع مشکل

آیا هنگام باز کردن یک وب سایت، پیغام «سرور DNS پاسخ نمی دهد» را می بینید و اتصال اینترنت تان به نظر می رسد که در نقطه ای می گیرد؟ این مشکل می تواند ناشی از تنظیمات نادرست، اشکال در مودم یا حتی تداخل نرم افزاری باشد و رفع آن نیاز به رویکردی منسجم دارد. در ادامه، با تکیه بر تجربهٔ متخصصان شبکه، سیزده راهکار گام به‑گام را بررسی می کنیم که هر کدام به صورت عملی قابل اجراست.

از تنظیم مجدد سرویس گیرنده DNS در ویندوز و بررسی تنظیمات روتر تا استفاده از ابزارهای تشخیص پیشرفته، همهٔ موارد در این راهنمای جامع پوشش داده شده اند. با دنبال کردن این دستورالعمل ها می توانید به سرعت علت اصلی را شناسایی کنید و اتصال پایدار و بی وقفه ای را برای تمام دستگاه های خود فراهم کنید.

فهرست مطالب

• شناخت مشکل DNS سرور
• بررسی اتصال شبکه پایه ای
• تست و عیب یابی DNS با nslookup
• تنظیمات سرویس DNS در ویندوز
• به روزرسانی درایور کارت شبکه
• تغییر سرورهای DNS عمومی
• بررسی فایروال و آنتی ویروس
• سوالات متداول

شناخت مشکل DNS سرور

قبل از اینکه به سراغ تنظیمات پیچیده بروید، اولین کار شناسایی دقیق مشکل DNS است. وقتی مرورگر پیام «DNS server not responding» یا «DNS address could not be found» نشان می دهد، به این معنی است که درخواست ترجمه نام دامنه به آی پی به درستی به سرور DNS ارسال نشده یا پاسخی دریافت نشده است. در این مرحله، بهتر است بررسی کنید آیا مشکل تنها برای یک وب سایت خاص است یا همهٔ سایت ها ظاهر می شود؛ این تفاوت به شما می گوید که مشکل از سمت کاربر (مانند تنظیمات شبکه محلی) است یا از سمت ارائه دهندهٔ اینترنت.

برای تشخیص سریع می توانید از ابزار nslookup یا ping استفاده کنید. به عنوان مثال، در خط فرمان ویندوز دستور nslookup google.com را اجرا کنید؛ اگر پاسخی شامل آدرس های IP دریافت کردید، سرور DNS در حداقل یکبار کار می کند. اگر خطای « Non‑existent domain» یا هیچ پاسخی دریافت نشد، احتمالا اتصال به سرور DNS قطع شده یا تنظیمات DNS به درستی پیکربندی نشده اند.

در ادامه، یک جدول مختصر به شما کمک می کند تا علائم رایج را با دلایل محتمل تطبیق دهید:

یک نکتهٔ عملی: اگر پس از اجرای nslookup نتیجهٔ موفقی برای یک وب سایت دریافت کردید اما برای دیگری نه، سعی کنید DNS کش محلی را پاک کنید (ipconfig /flushdns) و سپس مرورگر را دوباره باز کنید. گاهی کش های منقضی شده باعث می شوند سیستم به جای درخواست جدید، اطلاعات قدیمی و نادرست را استفاده کند. این کار ساده می تواند به سرعت مشکل را رفع کند و زمان صرف بررسی های پیچیده تر را کاهش دهد.

بررسی اتصال شبکه پایه ای

قبل از پرداختن به تنظیمات پیشرفته DNS، اطمینان حاصل کنید که اتصال شبکهٔ پایه ای به درستی کار می کند. حتی ساده ترین مشکل-مانند قطع کابل یا ضعف سیگنال وای‑فای-می تواند باعث خطای «DNS server not responding» شود. بنابراین اولین گام، بررسی فیزیکی و منطقی اتصال است.

ابتدا مطمئن شوید کابل اترنت به درستی وصل است یا شبکهٔ بی سیم شما سیگنال قوی دارد. می توانید با کلیک راست روی آیکون شبکه در نوار وظیفه و انتخاب «Open Network & Internet settings» وضعیت اتصال را مشاهده کنید. اگر نشانگر «Connected» نیست، مودم یا روتر را یک دفعه خاموش و روشن کنید. در اکثر موارد این کار، ارتباط موقت را باز می کند و DNS نیز دوباره پاسخ می دهد.

برای تست منطقی، از خط فرمان (Command Prompt) دو دستور پرکاربرد استفاده کنید. ping 8.8.8.8 -n 4 بسته های ICMP را به سرور عمومی گوگل می فرستد؛ اگر پاسخ دریافت کردید، مسیر تا اینترنت سالم است. سپس با nslookup www.example.com بررسی کنید که آیا سرویس نام گذاری (DNS) می تواند آدرس را حل کند یا نه. اگر پینگ موفق ولی nslookup شکست خورد، مشکل دقیقاً در سرویس DNS است، نه در اتصال کلی.

در ادامه یک جدول سریع برای مرجع سریع ارائه می شود:

اگر یکی از موارد جدول نشان دهندهٔ شکست باشد، ساده ترین راه رفع آن، بازنشانی آداپتور شبکه است. در ویندوز می توانید با دستور netsh int ip reset و سپس ipconfig /flushdns کش DNS را پاک کنید. پس از راه اندازی مجدد، دوباره تست های قبلی را انجام دهید؛ در بسیاری از موارد اتصال پایه ای باز می گردد و خطای DNS از بین می رود.

تست و عیب یابی DNS با nslookup

ابزار nslookup یکی از ساده ترین و قدرتمندترین ابزارهای خط فرمان برای تست و عیب یابی DNS است. با اجرای این دستور می توانید به سرعت بررسی کنید که سرور نام گذاری شما چه پاسخی می دهد و آیا رکوردهای مورد انتظار به درستی برگردانده می شوند یا نه. برای شروع، کافی است یک ترمینال یا Command Prompt باز کنید و دستور زیر را وارد کنید:

nslookup example.com

در صورتی که خروجی شامل آدرس های IP معتبر باشد، به این معنی است که سرور DNS به درستی کار می کند. اگر پیام خطایی مثل * DNS request timed out * یا Non‑existent domain مشاهده کردید، مشکل می تواند در تنظیمات شبکه، فایروال یا خود سرور DNS باشد.

برای دقیق تر شدن تست می توانید سرور DNS خاصی را به صورت صریح تعیین کنید. به عنوان مثال، برای پرس وجو از سرور Google DNS (8.8.8.8) دستور زیر را اجرا کنید:

1. دستور nslookup را با نام دامنه و آدرس سرور وارد کنید: nslookup example.com 8.8.8.8
2. اگر پاسخ شامل رکوردهای A (آدرس IPv4) یا AAAA (آدرس IPv6) بود، سرور خارجی می تواند دامنه را حل کند.
3. اگر همچنان خطا دریافت کردید، احتمالاً مشکل در تنظیمات DNS محلی یا فیلترهای شبکه است.

یک روش سریع برای شناسایی مشکلات مربوط به کش DNS، استفاده از گزینه -debug یا -type=any است که جزئیات بیشتری از پرس وجو نشان می دهد. مثال زیر تمام رکوردهای موجود برای دامنه را برمی گرداند:

nslookup -type=any example.com 8.8.8.8

در خروجی، به بخش های Answer و Authority توجه کنید؛ اگر بخش Answer خالی باشد، سرور ممکن است رکوردهای موردنظر را نداشته باشد یا درخواست به درستی به روزرسانی نشده باشد.

اگر پس از این بررسی ها همچنان با پیام «DNS server not responding» مواجه شدید، می توانید با بررسی تنظیمات DNS در کارت شبکه، غیرفعال سازی موقت فایروال یا تعویض سرور DNS به یک سرویس عمومی (مانند Cloudflare 1.1.1.1) مشکل را برطرف کنید. ابزار nslookup به سرعت نقاط ضعف را نشان می دهد و به عنوان اولین گام در تشخیص خطاهای DNS بسیار مؤثر است.

تنظیمات سرویس DNS در ویندوز

در ویندوز، تنظیمات سرویس DNS نقش کلیدی در توانایی مرورگر برای یافتن آدرس های وب سایت ها دارد؛ اگر سرور DNS پاسخ ندهد، صفحه ای خالی یا خطای «DNS Server Not Responding» نمایش داده می شود. این مشکل می تواند به دلیل تنظیمات نادرست، کش DNS خراب یا اختلال در سرویس دهندهٔ DNS باشد. پیش از اینکه به ابزارهای پیشرفته تری رجوع کنید، بررسی و تنظیم صحیح این سرویس می تواند اکثر موارد را برطرف کند.

برای دسترسی به تنظیمات DNS، مسیر زیر را در ویندوز 10/11 دنبال کنید:

1. روی آیکون شبکه در نوار وظیفه کلیک کنید و Network & Internet settings را انتخاب کنید.
2. در صفحهٔ باز شده، بر Change adapter options کلیک کنید تا لیست کارت های شبکه نمایش داده شود.
3. کارت فعال (مثلاً Ethernet یا Wi‑Fi) را راست کلیک کرده و Properties را انتخاب کنید.
4. در لیست عناصر، Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) را پیدا کرده و دوبار کلیک کنید.
5. در پنجرهٔ باز شده می توانید گزینهٔ Obtain DNS server address automatically (دریافت خودکار) یا Use the following DNS server addresses (استفاده از آدرس های DNS دلخواه) را انتخاب کنید.

اگر می خواهید از سرویس DNS عمومی و قابل اطمینان استفاده کنید، مقادیر زیر را به صورت دستی وارد کنید:

• Google DNS: 8.8.8.8 و 8.8.4.4
• Cloudflare DNS: 1.1.1.1 و 1.0.0.1
• OpenDNS: 208.67.222.222 و 208.67.220.220

بعد از اعمال تغییرات، برای اطمینان از پاک سازی کش DNS و به روزرسانی تنظیمات، دستورات زیر را در Command Prompt با دسترسی Administrator اجرا کنید:

پس از اجرای این دستورات، کارت شبکه را غیرفعال و سپس فعال کنید یا کامپیوتر را ریستارت کنید. در اکثر موارد، این مراحل ساده باعث می شود سرویس DNS به درستی کار کند و خطای «DNS Server Not Responding» برطرف شود.

بررسی فایروال و آنتی ویروس

فایروال ها و نرم افزارهای ضدویروس همواره در خط مقدم محافظت از شبکه قرار دارند، اما گاهی به صورت ناخواسته درخواست های DNS را مسدود یا تغییر مسیر می دهند. این مسدودسازی می تواند باعث بروز خطای «DNS Server Not Responding» شود، به ویژه وقتی پورت 53 (پورت پیش فرض DNS) توسط قوانین فایروال بسته شده باشد یا آنتی ویروس به عنوان «DNS Protection» عمل کند و بسته های DNS را تجزیه وتحلیل کند.

برای بررسی تنظیمات فایروال، ابتدا به صورت محلی یا از طریق پنل مدیریت فایروال (مثلاً Windows Defender Firewall یا یک فایروال سخت افزاری) وارد شوید. سپس قوانین مرتبط با پورت 53/UDP و 53/TCP را جستجو کنید. اگر این پورت ها به صورت «Block» یا «Restricted» تنظیم شده باشند، به سرعت می توانید آن ها را به «Allow» تغییر دهید. در اکثر موارد کافی است یک قانون جدید اضافه کنید که تمام ترافیک خروجی به سمت سرورهای DNS مورد اعتماد (مانند 8.8.8.8 یا 1.1.1.1) را مجاز اعلام کند.

در تنظیمات آنتی ویروس، بخش «Protection» یا «Network Shield» را باز کنید. برخی نرم افزارها گزینه ای به نام «DNS filtering» یا «Secure DNS» دارند که به صورت پیش فرض فعال است. اگر این گزینه فعال باشد، سعی کنید آن را موقتاً غیرفعال کنید یا لیست استثناها را طوری تنظیم کنید که آدرس های DNS مورد استفاده شما (مثلاً 9.9.9.9) در آن قرار گیرند. به عنوان مثال، در نرم افزار X‑Protect می توانید به مسیر Settings → Network → DNS Protection رفته و «Add trusted DNS» را انتخاب کنید.

پس از اعمال تغییرات، یک بار خط فرمان را باز کنید و دستور nslookup google.com یا ping 8.8.8.8 را اجرا کنید. اگر پاسخ DNS دریافت شد، مشکل برطرف شده است؛ در غیر این صورت می توانید فایروال یا آنتی ویروس را به صورت موقت غیرفعال کنید و دوباره تست کنید تا منبع دقیق مسدودسازی را شناسایی کنید. این روش گام به گام به سرعت به شما کمک می کند تا بدون حذف کامل نرم افزارهای امنیتی، مشکل DNS را رفع کنید.

سوالات متداول

چرا DNS سرور در ویندوز من پاسخ نمی دهد

ابتدا اتصال شبکه را بررسی کنید و سپس دستور ipconfig /flushdns را اجرا کنید. اگر مشکل ادامه داشت، سرویس DNS client را ریست کنید و تنظیمات DNS را به سرورهای عمومی مثل ۸٫۸٫۸٫۸ و ۸٫۸٫۴٫۴ تغییر دهید.

آیا تغییر DNS به ۸٫۸٫۸٫۸ مشکل را حل می کند

استفاده از DNS عمومی می تواند بسیاری از خطاها را برطرف کند، اما اگر مشکل ناشی از فایروال یا ISP باشد، نیاز به بررسی دقیق تر دارد. پس از تغییر DNS، حتماً کش DNS و کش مرورگر را پاک کنید.

خطای DNS Server Not Responding در روتری که VPN دارد چه معناست

در حالت فعال بودن VPN، درخواست های DNS ممکن است به سرور VPN هدایت شوند و اگر آن سرور پاسخ ندهد، خطا ظاهر می شود. برای رفع می توانید DNS را به صورت محلی مثل ۱٫۱٫۱٫۱ تنظیم کنید یا تنظیمات Split‑Tunnel را بررسی نمایید.

چگونه کش DNS را در مرورگرهای مختلف پاک کنم

در ویندوز فرمان ipconfig /flushdns را اجرا کنید؛ در macOS دستور sudo killall -HUP mDNSResponder را بزنید؛ در کروم آدرس chrome://net-internals/#dns را باز کنید و گزینه Clear host cache را فشار دهید. این کار کش محلی DNS را حذف می کند.

اگر اتصال اینترنت تان ناگهان قطع شد، ابتدا وضعیت شبکه و تنظیمات DNS را مرور کنید؛ ابزار nslookup می تواند به سرعت مشکل را شناسایی کند. به روزرسانی درایور کارت شبکه و اطمینان از عدم مسدودسازی توسط فایروال یا آنتی ویروس، اغلب راه حل های مؤثری هستند. تغییر به سرورهای DNS عمومی معتبر می تواند دسترسی پایدارتر را تضمین کند. هر تجربه یا سؤال دیگری در این زمینه دارید، خوشحال می شوم بشنوم.